حیوانات خانگی، به ویژه سگ ها و گربه ها، ممکن است در معرض انواع مختلف انگل ها و کرم ها قرار بگیرند. این انگل ها می توانند از طریق محیط آلوده، تماس با حیوانات دیگر یا حتی از طریق غذای ناسالم به بدن حیوانات خانگی منتقل شوند. شناخت انواع انگل ها و راه های جلوگیری از آن ها نه تنها به حفظ سلامت حیوانات خانگی کمک می کند، بلکه به جلوگیری از انتقال بیماری ها به انسان ها نیز کمک می کند.
در این مقاله، به ۱۲ نوع انگل حیوانات خانگی و راه های جلوگیری از آن ها پرداخته خواهد شد. از آن جایی که بسیاری از این انگل ها می توانند به سرعت تکثیر شده و مشکلات جدی برای سلامتی حیوانات ایجاد کنند، آگاهی از نشانه ها و روش های درمان و پیشگیری بسیار اهمیت دارد.
همچنین، با توجه به اینکه انگل ها می توانند بیماری هایی مانند تب لایم، ژیاردیا و توکسوپلاسموز را منتقل کنند، آگاهی از روش های پیشگیری و درمان می تواند بهطور چشمگیری به سلامت حیوانات خانگی و خانواده کمک کند.
انگل های خارجی حیوانات خانگی
1. کک ها (Fleas)
کک ها یکی از رایج ترین انگل ها در حیوانات خانگی هستند. این حشرات خون خوار می توانند باعث مشکلات جدی برای سلامت حیوانات خانگی شوند. کک ها از خون حیوانات تغذیه می کنند و می توانند کم خونی، آلرژی پوستی، درماتیت و بیماری های مختلف را ایجاد کنند. علاوه بر این، کک ها می توانند ناقل باکتری ها و ویروس ها باشند که به راحتی به حیوانات و حتی انسان ها منتقل می شود.
چرخه زندگی کک ها
چرخه زندگی کک ها در چهار مرحله است: تخم، لار، شفیره و بالغ. کک ها پس از بالغ شدن، برای تغذیه به بدن حیوانات خانگی حمله می کنند. تخم های کک معمولاً در محیط، مانند فرش ها یا تخت خواب حیوانات، قرار می گیرند و پس از مدت کوتاهی به لارو تبدیل می شوند.
راه های جلوگیری از کک ها:
- استفاده منظم از شامپو های ضد کک
- درمان با قطره های ضد کک یا قرص ها
- تمیز نگه داشتن محل زندگی حیوانات و شستشوی منظم مکان خواب
- استفاده از قلاب ضد کک برای کنترل جمعیت کک ها
- جلوگیری از دسترسی حیوانات به محیط های آلوده به کک
توجه: درمان و پیشگیری از کک ها باید بهطور مرتب انجام شود تا از بازگشت آن ها جلوگیری گردد.
2. کنه ها (Ticks)
کنه ها، انگل های خون خوار دیگری هستند که می توانند به بدن سگ ها و گربه ها بچسبند و به سرعت تکثیر شوند. این انگل ها می توانند بیماری هایی چون تب لایم، ارلیشیوز، بابزیوز و حتی انگل های ریه را منتقل کنند.
چگونه کنه ها وارد بدن حیوانات خانگی می شوند؟
کنه ها معمولاً در مناطق پر پوشش گیاهی مانند جنگل ها یا چمنزار ها زندگی می کنند. هنگامی که حیوان خانگی وارد این محیط ها می شود، کنه ها به بدن آن ها می چسبند و می توانند به راحتی از خون حیوان تغذیه کنند. این انگل ها می توانند در بدن حیوان خانگی باقی بمانند و باعث مشکلات جدی بهداشتی شوند.
راه های جلوگیری از کنه ها:
- استفاده از پاپوش های ضد کنه
- جلوگیری از تماس حیوانات با محیط های پرپوشش
- بررسی روزانه بدن حیوان برای یافتن کنه های احتمالی
- استفاده از اسپری های ضد کنه یا درمان های خوراکی
- نگهداری حیوانات خانگی در محیط هایی با پوشش گیاهی کم
توجه: پس از بیرون آمدن از مناطق آلوده به کنه، بدن حیوانات خانگی باید بهدقت بررسی شود تا هیچ کنه ای روی بدن آنها باقی نماند.
3. شپش های حیوانات (Lice)
شپش ها انگل های کوچکی هستند که به پوست حیوانات خانگی می چسبند و از خون حیوان تغذیه می کنند. این انگل ها می توانند باعث خارش شدید، التهاب و زخم های پوستی شوند. شپش ها معمولاً در حیوانات خانگی با سیستم ایمنی ضعیف یا حیوانات ناتوان دیده می شوند.
راه های جلوگیری از شپش ها:
- استفاده از شامپو ضد شپش
- درمان با قطره ها و اسپری های ضد شپش
- مراقبت منظم از سلامت حیوان و تقویت سیستم ایمنی
توجه: شپش ها می توانند به راحتی از یک حیوان به حیوان دیگر منتقل شوند، بنابراین باید سریعاً درمان شوند تا از گسترش آن جلوگیری شود.
4. مایت ها (Mites)
میکروسکوپی های پوستی یا مایت ها می توانند باعث بیماری هایی مانند گال و دمودکس در حیوانات خانگی شوند. این انگل ها معمولاً بر روی پوست حیوانات زندگی می کنند و باعث خارش شدید، ریزش مو و التهاب پوست می شوند. در صورتی که درمان نشوند، ممکن است مشکلات جدی تری برای حیوان ایجاد کنند.
انواع مایتها:
- سارکوپتیک (عامل گال): این نوع مایت می تواند به سرعت از یک حیوان به حیوان دیگر منتقل شود.
- دمودکس: این نوع مایت معمولاً در سیستم ایمنی ضعیف تر به ویژه در سگ ها مشاهده می شود.
راه های جلوگیری از مایت ها:
- استفاده از شامپو ضد مایت
- درمان به موقع حیوانات مبتلا
- جلوگیری از تماس با حیوانات آلوده
توجه: گال می تواند به راحتی از حیوانی به حیوان دیگر منتقل شود، بنابراین باید سریعاً اقدام به درمان شود.
5. انگل های داخلی در حیوانات خانگی
انگل های داخلی یکی از خطرناک ترین انواع انگل حیوانات خانگی هستند، زیرا معمولاً در روده، معده، کبد، قلب یا ریه ها زندگی می کنند و بسیاری از آن ها تا مدت ها بدون علامت هستند. این گروه از انگل ها می توانند باعث ضعف شدید، کاهش وزن، سوءتغذیه، بی حالی، کم خونی و حتی مرگ شوند.
5.1 کرم های گرد (Roundworms)
کرم های گرد یکی از شایع ترین انگل های داخلی در سگ ها و گربه ها هستند. دو گونه مهم آن عبارتاند از:
- Toxocara canis در سگها
- Toxocara cati در گربهها
این انگل ها در روده کوچک زندگی می کنند و با تخم گذاری فراوان، محیط خانه را آلوده میکنند. انگل حیوانات خانگی از این نوع می تواند به سادگی به انسان منتقل شده و باعث بیماری “توکسوکاريازيس” شود.
راه های انتقال:
- انتقال از مادر به توله یا بچه گربه
- خوردن جوندگان آلوده
- نوشیدن آب یا غذا از محیط آلوده
خطرات:
- کاهش وزن
- اسهال
- شکم بادکردگی
- خطر نابینایی در کودکان (در صورت انتقال)
5.2 کرم های قلاب دار (Hookworms)
این انگل ها با نام علمی Ancylostoma شناخته می شوند و از خطرناک ترین انواع انگل حیوانات خانگی هستند. این انگل ها مستقیماً از خون روده تغذیه می کنند و می توانند موجب کم خونی شدید شوند.
راه های انتقال:
- ورود از طریق پوست
- خاک آلوده
- غذا یا آب آلوده
علائم:
- مدفوع خونی
- ضعف شدید
- رنگ پریدگی لثه ها
- توقف رشد در توله ها
5.3 کرم های شلاقی (Whipworms)
کرم شلاقی با نام علمی Trichuris vulpis در کولون و روده بزرگ سگ ها زندگی می کند. این نوع از انگل حیوانات خانگی موجب اسهال های خونی مزمن و التهاب های روده ای می شود.
علائم:
- لاغری
- اسهال چرخشی
- کمخونی
- درد شکمی
5.4 کرم های نواری (Tapeworms)
کرم های نواری یا کرم های بند بند یکی از رایج ترین انگل های مرتبط با کک ها هستند. معروف ترین نوع آن Dipylidium caninum است.
راه انتقال:
- بلعیدن کک آلوده
- خوردن گوشت خام
نشانه های شایع:
- خروج بخش هایی شبیه دانه برنج در اطراف مقعد
- خارش مقعد
- کاهش اشتها
این انگل برای کودکان نیز خطر دارد.
6. انگل های قلبی و تنفسی
این دسته بسیار خطرناک هستند و می توانند به مرگ حیوان منجر شوند.
6.1 کرم قلب (Heartworm)
کرم قلب با نام علمی Dirofilaria immitis توسط پشه منتقل می شود و در قلب و ریه ها رشد می کند. این یکی از جدی ترین انواع انگل حیوانات خانگی است.
علائم:
- سرفه
- بیحالی
- کاهش توان ورزشی
- نارسایی قلب
نکته: درمان کرم قلب بسیار پیچیده و گران است؛ پیشگیری ماهانه ضروری است.
6.2 کرم های ریه (Lungworms)
گونه هایی مانند Angiostrongylus vasorum و Aelurostrongylus abstrusus در ریه حیوانات خانگی مستقر می شوند و مشکلات تنفسی ایجاد می کنند.
علائم:
- سرفه مزمن
- خسخس
- تنفس دشوار
- کاهش وزن
7. تکیاخته ها (Protozoa) — انگل های میکروسکوپی
تک یاخته ها از مهم ترین و خطرناک ترین دسته های انگل حیوانات خانگی هستند، زیرا حتی از طریق آب، غذا یا خاک آلوده منتقل می شوند.
7.1 ژیاردیا (Giardia)
یکی از شایع ترین تک یاخته ها، به خصوص در توله ها.
علائم:
- اسهال چرب
- نفخ
- کماشتهایی
راه انتقال:
- آب آلوده (رایج در پارکها و رودخانهها)
7.2 کوکسیدیا (Coccidia)
این انگل در تولهسگ ها بسیار شایع است و باعث اسهال شدید می شود.
7.3 توکسوپلاسما (Toxoplasma gondii)
این انگل معمولاً در گربه ها دیده می شود و می تواند برای زنان باردار خطرناک باشد.
8. راه های ورود انگل حیوانات خانگی به بدن
1) خاک و چمن آلوده
2) آب آلوده
3) گوشت خام و شکار حیوانات دیگر
4) ککها و کنهها به عنوان ناقل
5) انتقال از مادر به جنین یا نوزاد
6) تماس با سطوح آلوده
این عوامل باعث می شوند انگل حیوانات خانگی در مدت کوتاهی وارد بدن شود.
9. علائم آلودگی حیوانات خانگی به انگل
✔ اسهال یا استفراغ
✔ خارش شدید یا ریزش مو (انگلهای خارجی)
✔ بیاشتهایی یا پرخوری غیرطبیعی
✔ لاغری سریع
✔ ضعف و بیحالی
✔ سرفه و مشکلات تنفسی
✔ وجود انگل در مدفوع
10. روش های تشخیص انگل ها
10.1 آزمایش مدفوع (Fecal Exam)
یکی از بهترین روشها برای تشخیص انگلهای داخلی.
10.2 تست خون
برای تشخیص کرم قلب و برخی تکیاختهها.
10.3 تست شناورسازی و رسوبی
برای شناسایی تخم انگلها.
10.4 میکروسکوپ نوری
برای مشاهده تخمها و لاروها.
10.5 تصویر برداری (X-ray, Ultrasound)
برای تشخیص کرم قلب و کرمهای ریه.
11. درمان انواع انگل حیوانات خانگی
درمان انگل حیوانات خانگی باید همیشه با نظر دامپزشک انجام شود، چون هر انگل داروی مخصوص خودش را دارد و مصرف اشتباه دارو میتواند به حیوان آسیب برساند. درمانها شامل داروهای خوراکی، تزریقی، قطره پوستی (Spot-on) و قرصهای جویدنی هستند.
در ادامه رایجترین داروهای علمی و جهانی درمان انگلها معرفی میشود:
11.1 دارو های درمان انگلهای داخلی
✔ داروهای درمان کرمهای گرد
- Pyrantel Pamoate
- Fenbendazole
- Milbemycin Oxime
این داروها معمولاً باید ۲ تا ۳ بار با فاصله چند هفته مصرف شوند تا چرخه زندگی انگل قطع شود.
✔ داروهای درمان کرمهای قلابدار
- Albendazole
- Moxidectin
- Ivermectin
این دسته از انگلها خطرناک هستند و درمان سریع لازم دارند.
✔ داروهای درمان کرمهای شلاقی
- Fenbendazole
- Febantel
چون تخم این کرم بسیار مقاوم است، محیط زندگی حیوان هم باید کاملاً ضدعفونی شود.
✔ داروهای درمان کرمهای نواری
- Praziquantel
- Epsiprantel
توجه: تا وقتی ککها درمان نشوند، کرم نواری همیشه برمیگردد.
11.2 دارو های درمان انگل های خارجی
✔ درمان ککها و کنهها
- Bravecto (براوکتو)
- NexGard (نکسگارد)
- Simparica
- Frontline Plus
این داروها از بهترین درمانها برای کنترل انگل حیوانات خانگی هستند و معمولاً اثر ۳۰ تا ۹۰ روزه دارند.
11.3 درمان مایتها و گال
- Selamectin
- Ivermectin
- Amitraz dips
برای گال، درمان باید چند هفته ادامه پیدا کند.
11.4 درمان تکیاختهها
ژیاردیا
- Metronidazole
- Fenbendazole
کوکسیدیا
- Sulfa antibiotics (Sulfadimethoxine)
توکسوپلاسما
- Clindamycin
12. ۱۲ راه مؤثر و قطعی برای جلوگیری از انگل حیوانات خانگی
پیشگیری همیشه ساده تر، ارزان تر و کم خطر تر از درمان است. در ادامه بهترین روش های علمی و ثابت شده برای جلوگیری از انگل حیوانات خانگی آمده است:
1) استفاده منظم از دارو های پیشگیری ماهانه
مثل: Bravecto، NexGard، Milbemycin
این قوی ترین خط دفاعی است.
2) چکاپ منظم دامپزشکی
هر ۳ تا ۶ ماه یکبار آزمایش مدفوع و معاینه کامل.
3) کنترل محیطی کک و کنه
- سم پاشی محیط
- شستشوی جای خواب
- استفاده از یقه ضدکنه
4) جلوگیری از خوردن گوشت خام
گوشت خام یکی از مهم ترین منابع انتقال انگل حیوانات خانگی است.
5) تمیز کردن روزانه محل خواب حیوان
جای خواب، پتوی سگ، خاک گربه و وسایل باید مرتب شسته شوند.
6) جلوگیری از تماس با حیوانات خیابانی
زیرا انگل ها بهراحتی منتقل می شوند.
7) جمع آوری روزانه مدفوع حیوان
تخم بسیاری از انگل ها از طریق مدفوع پخش می شود.
8) ضد عفونی ظروف آب و غذا
هفته ای دو بار با آب داغ یا مواد ضد عفونی کننده مناسب.
9) جلوگیری از خوردن شکار
سگ هایی که در پارک یا فضای باز شکار می کنند، بیشتر درگیر انگل می شوند.
10) جلوگیری از نوشیدن آب آلوده
آب پارک ها، دریاچه ها و چاله ها معمولاً آلوده به ژیاردیاست.
11) جلوگیری از ورود حیوان به فضا های پر از کک و کنه
مثل باغ های رها شده یا علف های بلند.
12) تقویت سیستم ایمنی حیوان
تغذیه سالم، واکسیناسیون و مکمل ها کمک می کنند بدن در برابر انگل حیوانات خانگی مقاوم تر شود.
جمع بندی نهایی
مدیریت انگل حیوانات خانگی یک وظیفه اساسی برای هر صاحب حیوان است. انگل ها می توانند روی پوست، روده، قلب، ریه، خون و حتی چشم حیوان تأثیر بگذارند. شناخت انواع انگل ها، درمان علمی و پیشگیری ماهانه می تواند از مشکلات جدی جلوگیری کند.
با رعایت اصولی مثل دارو های پیشگیری، بهداشت محیط و تغذیه مناسب، می توان تا ۹۰٪ احتمال ابتلا به انگل ها را کاهش داد. همچنین توجه به انتقال برخی انگل ها به انسان، اهمیت مراقبت منظم را دوچندان میکند.
سؤالات متداول درباره انگل های حیوانات خانگی و راه های پیشگیری
رایج ترین انگل های حیوانات خانگی کدام اند؟
رایج ترین آن ها شامل کک، کنه، شپش، کرم قلب، کرم قلاب دار، کرم نواری، کرم گرد، جرب گوش، جرب پوستی، پروتوزوآهایی مانند ژیاردیا و کوکسیدیا و همچنین انگل های خارجی مانند مگس های انگل گذار هستند.
چگونه می توان فهمید حیوان خانگی دچار انگل شده است؟
علائمی مثل خاراندن شدید، کاهش وزن، اسهال، استفراغ، ریزش مو، بی حالی، وجود دانه های سیاه روی پوست، توده های ریز در مو، یا مشاهده انگل در مدفوع می تواند نشانه آلودگی باشد.
آیا انگل های حیوانات می توانند انسان را آلوده کنند؟
بله، برخی از انگل ها مانند کرم قلاب دار، توکسوکارا، ژیاردیا و کک ها قابلیت انتقال به انسان را دارند. رعایت بهداشت، شستوشوی دست ها و درمان منظم حیوان از انتقال جلوگیری می کند
بهترین روش های پیشگیری از انگل در حیوانات خانگی چیست؟
استفاده منظم از دارو های ضدانگل، واکسیناسیون، تمیز نگه داشتن محیط زندگی حیوان، کنترل کک و کنه در خانه و حیاط، و معاینه دوره ای توسط دامپزشک بهترین راه ها هستند
هر چند وقت یک بار باید به حیوان خانگی داروی ضد انگل داد؟
معمولاً دامپزشکان توصیه می کنند هر ۳ ماه یک بار داروی ضد انگل داخلی و ماهانه داروی ضد انگل خارجی مصرف شود، اما این زمان بندی بسته به نژاد، سن و شرایط زندگی حیوان می تواند تغییر کند
آیا سگ و گربه های خانگی داخل خانه هم نیاز به داروی ضد انگل دارند؟
بله، حتی حیواناتی که بیرون نمیروند نیز ممکن است از طریق کفش، لباس، مهمان ها یا وسایل آلوده به کک، تخم انگل یا لاروها مبتلا شوند. بنابراین درمان منظم ضروری است
در صورت مشاهده انگل روی بدن یا در مدفوع حیوان چه باید کرد؟
باید فوراً حیوان را نزد دامپزشک برد، مدفوع یا نمونه انگل را همراه برد تا نوع آن مشخص شود، سپس طبق نسخه درمان انجام شده و محیط زندگی حیوان کاملاً ضد عفونی گردد
نظرات کاربران